ضميمهٴ كتاب سوم
(نيمهٴ اول سدهٴ سيزدهم)
يادداشتهاي زير در لحظهٴ آخر اضافه شده است، هنگامي كه نميشد آنها را در جاي خودشان گذاشت و در بررسي كلي تفكر علمي در نيمهٴ اول سدهٴ سيزدهم، به حساب آورد. خوشبختانه غير از يكي از آنها بقيه تأثيري در استنتاجاتم نداشتهاند و صرفنظر كردن كامل از آنها چندان تأثيري نخواهد داشت. اين استثنا، احمدبن عثمان قيسي چشمپزشك مصري است كه در دههٴ پنجم سده، برآمد و بيشك پزشك برجستهاي بود.
پير دو بووه يك جانورنامه و رسالهاي دربارهٴ جغرافيا به زبان فرانسه نوشت. اينها آثاري بسيار ابتدايي است و فقط از اين نظر جالب است كه وضع اسفبار فرانسوياني را كه قادر به خواندن زبان لاتيني نبودند نشان ميدهد.
احمدبن خليل ايراني رسالهاي دربارهٴ نفس و مجموعهحكاياتي دربارهٴ معارف هفتگانه تأليف كرد.
اسماعيلبن ابراهيم مارديني در بينالنهرين رسالهاي دربارهٴ حساب و جبر نوشت.
رسالهاي دربارهٴ بهداشت به زبان عربي به برقماني، يهودي اهل اسكندريه، منسوب است.
اهميت اين رساله، كه درخور توجه نيست، بر اثر بياطلاعي ما از تاريخ تأليف آن باز هم كاهش مييابد. فقط ميدانيم كه اين رساله موٴخر بر ابن ميمون است و عجالتاً در اين جا از آن ياد ميكنيم.
بالاخره سبط ابن جوزي، اديب عراقي تركنژاد برخي آثار تاريخي و رسالهاي دربارهٴ آموزش شاهزادگان نوشت.
پير دو بووه1
نويسندهٴ فرانسوي، كه احتمالاً از ايل دوفرانس يا نورماندي برخاست. در 1212، در بووه بود.